Jos Palm

Braamt

's-Heerenberg

Beek

Stokkum

 Zeddam

Hotels

Campings

Restaurants

Lunchroom-Cafétaria

Bed & Breakfast

Café

Bezienswaardigheden

Jos Palm          Teloorgang van de moederkerk
Piet en Greetje Palm uit Zeddam trouwden in 1948 en kregen zes kinderen. Hun zoon, radiopresentator Jos Palm schreef onder de titel Moederkerk een boek over hun leven en de enorme betekenis die de katholieke kerk daarin had. De alom aanwezige kerk van hun jeugd werd na het Tweede Vaticaans Concilie tegen de zin van Greetje en Piet gemoderniseerd. En tot overmaat van ramp kozen hun kinderen voor Marx, Mao en de SP. Katholiek Nederland TV gaat met Jos Palm terug naar de kerk van zijn moeder, de Sint Jan in Arnhem.

Van rooms naar rood

Jos Palm, Moederkerk. Uitg. Contact, 288 pp., pb., € 19,95, ISBN 978 90 254 3760 2

 

BRON;    Beeld: Uitgeverij Contact

 

Een linkse historicus beschrijft vanuit familieperspectief het einde van het Rijke Roomse Leven. Een goed geschreven en verrassend boek, waarin (ex-)katholieken veel zullen herkennen.

"Er is een grote tirannie van de gelovigen. Ze houden verdomd veel tegen." Die beroemde uitspraak van mediapriester Walter Goddijn zegt het helemaal. Als je 'gelovigen' door 'kiezers' vervangt, had ook een moderne politicus het kunnen zeggen. Maar helaas, gelovigen zijn geen kiezers. Ze zijn afhankelijk en moeten zich laten aansturen door priesters. In de jaren zestig zouden die het beruchte "verraad der klerken" plegen. En daarmee was de glorieuze Nederlandse Kerk ten dode gedoemd.

Ontroerend, niet sentimenteel
Dat is de rode lijn (inclusief het voorbarige overlijdensbericht) van Moederkerk van de linkse historicus Jos Palm. Hij vertelt daarin over zijn katholieke jeugd in het Gelderse Zeddam. Zijn moeder, een eenvoudige en goede katholieke huismoeder, die eindigde bij pater Kotte, is de centrale persoon in het boek, net zoals ze dat in haar gezin was. Dat maakt het bij tijden persoonlijk en ontroerend, maar nooit sentimenteel. Aan de hand van haar levensverhaal passeert de Nederlandse Kerk van de afgelopen eeuw de revue.

Goed werk
Palm heeft goed werk geleverd. Hoewel hij al als puber het geloof vaarwel heeft gezegd, weet hij waar hij het over heeft. De gebruikelijk blunders, zoals dat het Tweede Vaticaans Concilie het Latijn afschafte, ontbreken. In feite voerde het Concilie naast het Latijn "paralleltalen" in, zegt Palm treffend. Hoewel de uitgever over het boek zegt dat in de jaren zestig "de katholieke kerk begon na te denken en dat was de nagel aan de doodskist van het geloof", is dat niet de banale golflengte waarop Palm de zaken behandelt.

'Dubbele kool'
Integendeel, de kritische blik op zijn eigen linkse Werdegang en de rol daarin van zijn katholieke opvoeding, geeft een aantrekkelijke relatieve openheid aan het betoog. Zeker, Palm kijkt terug vanuit een links denkkader en hij ziet het geloof als achterhaald ("De godsdienst ontstaat uit de beperktheid van het menselijk denken", citeert hij Friedrich Engels), maar toch houdt hij oog voor de wrede "dubbele kool" die de geschiedenis aan eenvoudige gelovigen als zijn ouders gestoofd heeft. En voor zijn eigen schatplichtigheid aan het verleden. Overigens is het opvallend dat de (ex?-)marxist Palm de structuren van de Kerk alleen maar als 'macht' kan verklaren en geen enkel oog heeft voor de theologische fundering ervan.

Groot offer
De moeder van de auteur bracht aan het begin van haar volwassen leven een groot offer door afstand te doen van de liefde van haar leven, omdat die protestant was. Kennelijk was die grote liefde wederzijds. Jaarlijks bleef hij haar op haar verjaardag opbellen, ook toen ze al lang getrouwd was, en iedere keer trof het de kinderen hoe gelukkig moeder dan was.

Het einde
In de jaren zestig kwam het einde. Niet alleen voor het volksgeloof, maar ook voor het traditionele katholieke gezin. Het grootschalige "verraad der klerken" door priesters, bisschoppen en religieuzen (niet zozeer van de spijtoptanten, maar juist van wie bleven, terwijl ze in feite voor een nieuw geloof hadden gekozen) had meer dan alleen geloofsgevolgen.

Gezin onder spanning
Ook het katholieke gezinsleven, dat Palm nu zo nostalgisch beschrijft, kwam onder spanning. Het perspectief werd horizontaal. De Kerk had zichzelf "veroordeeld tot een marginale toekomst van goede bedoelingen. Wat de merendeels vooruitstrevende priesters aan de kerk wonnen, was wat de doorsnee gelovigen eraan verloren, namelijk vertrouwdheid".

Radicale socialisten
Tot bevreemding van hun ouders veranderen hun kinderen in radicale socialisten. Het is de tijd van popmuziek, drugs, protestdemonstraties en gemakkelijke seks. "Een collectivistische oriëntatie kenmerkte de jeugdcultuur van de jaren zeventig", schrijft Palm niet zonder zelfspot, "en wij SP-kinderen hadden het geluk, geloofden we, de beste, meest gecollectiviseerde eenheid te zijn, en ook nog eens de meest doordachte ongodsdienstige met een heuse wereldbeschouwing".

'Idealistische roomse achtergrond'
Maar ook dat kwam ergens vandaan. Het weekblad Elsevier schreef de linksigheid neerbuigend toe aan de "overspannen idealistische roomse achtergrond, door het sparen van zilverpapier voor de 'arme zwartjes' en het gedweep met de missie en dergelijke". Daardoor waren duizenden Nijmeegse studenten rijp gemaakt voor alle denkbare vormen van socialistische en aanverwante gevaarlijke ideologieën.

'Gemakkelijke prooi'
Maar de basis daarvoor was al gelegd in de idylle van het katholieke gezinsleven van toen, in dat Gelderse dorpje van de jaren zestig. "Het was de ijle sfeer van de belofte van meer" schrijft Palm poëtisch, "van de verwachting van wat komen ging, van de volmaaktheid die ons feitelijk ongeschikt maakte voor het grotemensenleven dat onverbiddelijk eens zou volgen, en die een aantal van ons later een gemakkelijke prooi zou maken voor de profeten van een hemel op aarde".

Jos Palm, Moederkerk. Uitg. Contact, 288 pp., pb., € 19,95, ISBN 978 90 254 3760 2